Dit is de Noordzeegarnaal, in Nederland ook bekend onder de naam Hollandse garnaal en in België onder de naam Grijze garnaal. Het is een kleine soort die door vissers uit Nederland, België, Engeland, Duitsland en Denemarken wordt bevist. Er wordt gebruik gemaakt van boomkorren: netten met rubberen klossen die over de bodem worden gesleept. De garnalen worden al aan boord van de kotters gekookt en daarna naar de visafslag gebracht. Verwerkers, zoals Heiploeg, kopen daar de garnalen in. Heiploeg conserveert de garnalen en transporteert ze naar Marokko. Daar worden ze in vier grote geconditioneerde pelstations gepeld.
Het pellen van Hollandse garnalen (Crangon crangon)
Heiploeg maakt nog steeds gebruik van het handpellen. In het verleden werd in dorpen en steden dit handwerk uitbesteedt waarbij er thuis gepeld werd. Het thuispelverbod heeft hier een eind aan gemaakt; garnalenhandelaren werden gedwongen op bedrijfsmatige basis het pellen te organiseren, zodanig dat toezicht en controle op warenwettelijke zaken kon plaatsvinden.
Het pellen in bedrijfsruimtes werd in Nederland echter niet als een aantrekkelijk alternatief gezien. Pellen was traditioneel een bijverdienste waarmee de huisvrouwen en ouderen naar eigen inzicht hun tijd en vrijheid konden indelen gedurende de dag en de avond. Ofschoon de verdiensten ook in Nederland niet bij benadering een volwaardig salaris vormden, was het een zeer welkome bijverdienste die met de alledaagse bezigheden gecombineerd kon worden. Het pellen werd daarom uitbesteedt in lage lonen landen, niet zozeer vanwege het feit dat de pelprijs lager zou zijn, maar voornamelijk vanwege het feit dat in deze landen een arbeidspotentieel voorhanden was van die een dergelijk salaris wel als volwaardig inkomen zag.
Pelbedrijven in het buitenland
Er werden pelbedrijven in Polen, Rusland, Oekraïne en enkele Balkanlanden geëxploiteerd. Naderhand verschoof het accent naar Marokko vanwege de mogelijkheid veel grotere bedrijven te exploiteren dan in de andere genoemde. Door deze bedrijfsgrootte gecombineerd met het gering aantal bedrijven werden investeringen in eersteklas hygiënische voorzieningen, koelruimtes, airconditioning, laboratoria en dergelijke mogelijk gemaakt.
Heiploeg pelt haar Hollandse garnalen in Marokko. Er worden daarvoor enkele grote pelbedrijven geëxploiteerd waar de pelsters onder hygiënische omstandigheden de garnalen pellen. Ook hier is Heiploeg met haar kwaliteitsdienst aanwezig. Op één van de bedrijven heeft Heiploeg haar laboratorium waar van alle partijen gepeld product monsters worden geanalyseerd die naar Holland vertrekken. Op het moment dat de vrachtauto arriveert in Holland zijn de microbiologische uitslagen bekend en kunnen de partijen al dan niet vrijgegeven worden voor bepaalde eindproducten. De reistijd is dus zeker geen verloren tijd.
Dit zorgsysteem ten aanzien van voedselveiligheid is getoetst aan de internationaal geldende HACCP normen en gecertificeerd door Lloyd's. In de huidige moderne grote Marokkaanse pelbedrijven werken ruim duizend pelsters per bedrijf. Het pellen gebeurd uitsluitend door vrouwen; mannen zijn werkzaam in de overige bewerkingen, zoals conserveren, verpakken en expeditie. Alle personeelsleden ondergaan een jaarlijkse medische keuring om hun geschiktheid voor dit werk te controleren. Daarnaast worden alle pelsters dagelijks gecontroleerd op de hoedanigheid van hun handen. Pelsters met wondjes, uitslag of andere afwijkingen mogen vanzelfsprekend niet pellen. Tevens vindt het wassen, afdrogen en desinfecteren van de handen plaats onder toezicht. Uiteraard worden de ingeleverde garnalen gecontroleerd op doprestanten en andere zaken. Direct na het inleveren van de gecontroleerde gepelde garnalen worden de gepelde garnalen gewassen met gekoeld water in een wastrommel. Dit is noodzakelijk voor de snelle terugkoeling van de garnalen enerzijds en het wegwassen van bacteriën anderzijds. Vervolgens worden de garnalen geconserveerd en verzonden naar Nederland.
Pelmachines
Zoals gezegd worden de garnalen vooral met handen gepeld. Daarvoor is zeer veel menskracht nodig en daarbij moeten tegenwoordig ook erg veel kilometers gereden worden. Reeds decennia hebben mensen daarom getracht voor deze garnalensoort een goede pelmachine te ontwikkelen en diverse concepten zijn in gebruik genomen. De theoretische voordelen van machinaal pellen zijn uiteraard de geringe behoefte aan laag betaalde menskracht, waardoor pellen in Nederland mogelijk zou worden. Daarnaast zijn er mogelijk hygiënische voordelen doordat er geen handcontact plaatsvindt en pellen bij zeer lage temperaturen mogelijk moet zijn. In de praktijk bleek helaas dat het machinaal pellen tot nu toe tal van nadelen kende. Door de verschillende mate van 'pelbaarheid' van een Noordzeegarnaal kon niet iedere garnaal machinaal gepeld worden. Daarnaast was het rendement van machinaal pellen nog aanzienlijk lager.
Heidema en van der Ploeg machinaal gepelde garnalen
Bij Heiploeg is er medio 2008 een eerste begin gemaakt met het machinaal pellen op Lauwersoog en inmiddels brengt Heiploeg machine gepelde Noordzee garnalen op de markt.
Decennialang is aan de ontwikkeling van een geschikte pelmachine gewerkt. Vader en zoon Appie en Klaas Kant zijn nu in staat gebleken deze machine te ontwikkelen. De nieuwe machine haalt hetzelfde rendement als het handmatig pellen. Uitgebreide nacontrole en veel uitval is verleden tijd. Bij Heidema en Van der Ploeg zijn in 2008 veertien pelmachines in gebruik genomen, een uitbreiding met tien extra machines staat gepland voor eind 2008.
Heiploeg hoopt in de toekomst uiteraard nog meer machines in gebruik te kunnen nemen. Voorlopig blijft een combinatie van pellen in Marokko en machinaal pellen nog nodig.
